Jak wyglądała dziewiętnastowieczna siłownia? Te maszyny do gimnastyki wyglądają jak narzędzia tortur, ale 130 lat temu zdobyły popularność

Anna Rokicka-Żuk
Anna Rokicka-Żuk
Idea maszyn do ćwiczeń powstała już w osiemnastym wieku, jednak dopiero pod jego dziewiętnastego powstawały wynalazki, które dały początek współczesnym fitnessowym rozwiązaniom. 

Jednym z najważniejszych twórców maszyn do ćwiczeń, które początkowo służyły głównie rehabilitacji, był szwedzki lekarz Gustav Zander. 

Zobacz, jak wyglądały pierwowzory współczesnych maszyn treningowych, popularne zwłaszcza w XIX wieku! Na zdjęciu urządzenie do masażu brzucha.


Wszystkie ilustracje pochodzą z książki „Dr. G. Zander's medico-mechanische Gymnastik” dr Alfreda Levertina z 1892 roku, a zostały udostępnione przez Techniska Museet, czyli sztokholmskie Muzeum Techniczne (licencja). 

Zobacz kolejne slajdy, przesuwając zdjęcia w prawo, ew. naciśnij strzałkę lub przycisk NASTĘPNE.
Idea maszyn do ćwiczeń powstała już w osiemnastym wieku, jednak dopiero pod jego dziewiętnastego powstawały wynalazki, które dały początek współczesnym fitnessowym rozwiązaniom. Jednym z najważniejszych twórców maszyn do ćwiczeń, które początkowo służyły głównie rehabilitacji, był szwedzki lekarz Gustav Zander. Zobacz, jak wyglądały pierwowzory współczesnych maszyn treningowych, popularne zwłaszcza w XIX wieku! Na zdjęciu urządzenie do masażu brzucha. Wszystkie ilustracje pochodzą z książki „Dr. G. Zander's medico-mechanische Gymnastik” dr Alfreda Levertina z 1892 roku, a zostały udostępnione przez Techniska Museet, czyli sztokholmskie Muzeum Techniczne (licencja). Zobacz kolejne slajdy, przesuwając zdjęcia w prawo, ew. naciśnij strzałkę lub przycisk NASTĘPNE. fot. Tekniska museet/flickr.com/CC BY 2.0
Udostępnij:
Maszyny do ćwiczeń wydają się nieodłącznym wyposażeniem siłowni, jednak ich historia ma niewiele ponad dwieście lat. Rozpowszechnienie „mechanicznej” gimnastyki, jaką znamy współcześnie, zawdzięczamy w dużej mierze wynalazkom szwedzkiego lekarza Gustava Zandera, które do końca XIX wieku były obecne w ponad setce krajów. Jak wyglądały te urządzenia? Warto zobaczyć na zachowanych zdjęciach!

Spis treści

Maszyny do ćwiczeń były oryginalnie tworzone przez wynalazców jako narzędzia do rehabilitacji, a także profilaktyki chorób i urazów, nie zaś dla wzmacniania siły i wydolności, jak ma to miejsce obecnie. Do wyjątków łączących obie te dziedziny należą jednak wciąż aktualne i wykorzystywane projekty z początku ubiegłego wieku autorstwa Josepha Pilatesa, twórcy metody pilates.

Jak powstawały maszyny do ćwiczeń?

Pierwsze maszyny do ćwiczeń pojawiły się już pod koniec osiemnastego wieku, a przykładem jest Gymnasticon stworzony w 1796 roku przez angielskiego wynalazcę Francisa Lowndesa.

Urządzenie przypominało rower stacjonarny i było przeznaczone do gimnastyki usprawniającej stawy – w całym ciele lub tylko poszczególnych jego partiach. Było to konsekwencją rozkwitu nowej dziedziny medycyny, którą jej twórca Nicolas Andry nazwał ortopedią w dziele o tym tytule wydanym we Francji w 1741 roku.

Medyczne zastosowania miała też słynna maszyna stworzona przez Jamesa Chiosso – Polymachinon, bo taką otrzymała nazwę, powstawał od 1829 roku i miał być remedium na choroby chroniczne. Jej konstrukcja przypomina współczesne wyposażenie klubu fitness zwane stacją siłową z wyciągami linowymi. Wielofunkcyjne urządzenie stawiało większe opory niż Gymnasticon, zapewniało więc także większe wzmocnienie mięśni. Pomimo niewielkiego zainteresowania inwestorów medycyną, od premiery w 1831 roku maszyna była wciąż popularna w Europie i Stanach Zjednoczonych aż do połowy wieku.

Maszynę do treningów siłowych skonstruował natomiast w latach 90. dziewiętnastego wieku lekarz z Harvardu dr George Barker Windship, który rozpowszechniał tę aktywność m.in. na Wschodnim Wybrzeżu USA. Należy przy tym pamiętać, że według ówczesnej medycyny dźwiganie ciężarów było uważane za skrajnie szkodliwe. Choć Windship umarł dość młodo, jego maszyn używano do lat 80. Już dekadę później wynalazki w tej dziedzinie były coraz liczniejsze i lepiej przyjmowane.

A jak wyglądała XIX-wieczna „siłownia” w Europie? Zobacz zdjęcia w galerii!

Gimnastyka po szwedzku, czyli urządzenia Gustava Zandera

W rozwoju maszyn treningowych niemały udział miał szwedzki lekarz i wynalazca Gustav Zander. Wbrew pozorom wiele z jego urządzeń, które na zachowanych do dziś zdjęciach przypominają raczej narzędzia tortur, zainspirowało rozwiązania stosowane w we współczesnych sprzętach.

Zander również był bardziej zainteresowany rehabilitacją ruchową niż wzmacnianiem i budowaniem mięśni, a jego maszyny dedykowane różnym częściom ciała miały umożliwiać ćwiczenia jego całości. Była to nowoczesna koncepcja, która okazała się przyszłością rozwijającej się branży fitness.

Do 1906 roku maszyny Zandera były obecne już w 146 krajach świata. Dzięki współpracy z Dudley’em Sergeantem, nauczycielem wychowania fizycznego z Harwardu, który sam zaprojektował 50 maszyn, konstrukcje Szweda pojawiły się na początku XIX wieku również w USA.

Warto wiedzieć, że wynalazki Zandera nie były jedynymi w jego czasach – podobne rozwiązania miał zastosować nieco wcześniej Arthur Jones, twórca popularnych obecnie maszyn Nautilus.

W czasach kariery szwedzkiego twórcy wpływową postacią był Eugen Sandow, dziś uznawany za „ojca” współczesnej kulturystyki. Choć nie był konstruktorem ani nie posiadał kwalifikacji medycznych, pomógł rozpowszechnić maszyny do ćwiczeń siłowych w takim stopniu, że nigdy nie przestaną mieć wzięcia. Wszystko pomimo obecnej wiedzy o tym, ze są one tylko dodatkiem do metod treningowych budujących siłę, a bardziej stanowią metodę na wyizolowanie określonych mięśni i osiągnięcie efektów estetycznych.

Maszyny doktora Zandera na zdjęciach – zobacz, jak ćwiczono 130 lat temu!

Jak działały maszyny do ćwiczeń dr Zandera?

Gustav Zander (1835-1920) jako twórca rozprawy na temat medyko-mechanicznej gimnastyki w pracował jako rehabilitant w Instytucie Mechaniczno-Terapeutycznym w Sztokholmie. Traktował ruch jak lekarstwo, a nowa wtedy idea „ćwiczeń na receptę” przepisywanych konkretnemu pacjentowi, która nie jest dziś niczym dziwnym, była reakcją na rozwój wiedzy na temat ergonomii pracy i skutków przedłużonego siedzenia.

„Medyczne” maszyny zapewniały pasywną gimnastykę. Były napędzane ręcznie, a także parą wodną, benzyną czy prądem elektrycznym – wystarczyło tylko poddać się ich działaniu. W ten sposób miały poprawiać zdrowie nadwyrężone w wyniku wprowadzenia maszyn przemysłowych, zwiększać wydajność pracy, zapobiegać urazom i poprawiać samopoczucie.

Gdy lekarz otwierał swój instytut w 1865 roku, był on wyposażony w 37 maszyn, jednak do 1877 r. były już dostępne 53 różne urządzenia w pięciu szwedzkich miastach. Jako wykładowca gimnastyki na uniwersytecie medycznym Karolinska Institutet wkrótce eksportował sprzęt do Rosji, Anglii, Niemiec i Argentyny.

Maszyny Zandera powstawały w zakładach mechanicznych AB Göranssons, a cały projekt był finansowany przez szwedzki rząd. Sponsorował on badania wynalazcy i gwarantował, że siłownie będą dostępne dla każdego. Wraz z rozpowszechnieniem, zwłaszcza w Stanach, stały się jednak popularne głównie wśród elit. Zmechanizowany fitness stał się sposobem na atrakcyjny wygląd, a nie bezpieczeństwo pracy fizycznej. I tak zostało do dziś.

Zobacz, jak wyglądały maszyny mechaniczno-gimnastyczne Zandera oraz ćwiczące na nich osoby!

Zdjęcia pochodzą z książki na temat ich historii, napisanej przez dr Alfreda Levertina w 1892 roku, a zostały udostępnione przez sztokholmskie Muzeum Techniczne (Techniska Museet).

Dodaj firmę
Logo firmy Ministerstwo Zdrowia
Warszawa, ul. Miodowa 15
Reklama

Okazja na aktywność na świeżym powietrzu

miejsce #2

NOW FOODS

Now Foods Sports Tribulus 500 mg Bylina 100 kaps.

69,54 zł32,99 zł-53%
miejsce #3

GSK

Centrum ON 90 tabletek

80,34 zł39,97 zł-50%
miejsce #4

Viking

Viking Stuptuty Gaiters Pumori 34 Czerowno-Czarne 11568

89,99 zł49,00 zł-46%
miejsce #5

Meteor

Meteor Marven Ciemnoszary

125,00 zł69,99 zł-44%
miejsce #6

Lezyne

Lezyne Pompka Sport Drive Hv S 90Psi

131,77 zł80,79 zł-39%
miejsce #7

Dunlop

Zestaw Do Siatkówki Dunlop Volleyball Set

195,74 zł133,00 zł-32%
miejsce #8

Viking

Viking Kije Do Nordic Walking Kube Pro

122,00 zł85,00 zł-30%
miejsce #9

Hi-Tec

Hi-Tec Kije Do Nordic Walking Alpenstock

74,93 zł53,79 zł-28%
miejsce #10

Buff

Buff Daszek Pack Run Visor Sural Multi

109,99 zł79,99 zł-27%
miejsce #11

Ambition

Ambition 380 Ml Z Podwójną Ścianką Czarny

39,90 zł29,99 zł-25%
miejsce #14

Brugi

Brugi Zimowa Sportowa 4Arg Męska Czarny

249,99 zł197,82 zł-21%
miejsce #15

Shimano

Shimano Sh Mt301 Mt3 Mtb Spd Szare

299,00 zł239,00 zł-20%
miejsce #16

Prox

Prox Avior Ii

266,59 zł215,99 zł-19%
miejsce #17

Deuter

Deuter Bukłak Na Wodę Streamer 3.0

173,00 zł139,99 zł-19%
miejsce #18

Insane Labz

Insane Labz Psychotic 220G

131,99 zł109,00 zł-17%
miejsce #19

Nils Camp

Nils Camp Namiot Plażowy NC3142 Czerwony Szary

95,01 zł79,99 zł-16%
miejsce #20

Goal Zero

Goal Zero Składany Panel Słoneczny Nomad 10

599,99 zł524,12 zł-13%
miejsce #21

VS

Vs Stół Do Tenisa Stołowego Sponeta S 3 47 I

1 749,00 zł1 542,00 zł-12%
miejsce #23

DBX Bushido

Bushido Rękawice bokserskie sparingowe (arb-407)

85,00 zł74,99 zł-12%
miejsce #24

Globber

Globber Elite Prime 444 802 Red

385,08 zł339,00 zł-12%
miejsce #25

Universal

Universal Animal Nitro 44 Sasz.

286,19 zł263,51 zł-8%
miejsce #26

InSPORTline

Insportline Piłka Do Aerobiku 35Cm

31,00 zł29,90 zł
miejsce #29

Tifosi

Tifosi Aethon Clarion Crystal Blue

323,32 zł319,99 zł
miejsce #30

Giftdeco

Turystyczny Kompas z Lupą – COM-0224

199,00 zł
Materiały promocyjne partnera

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Jak żołnierz dawca ratuje ludzkie życie

Materiał oryginalny: Jak wyglądała dziewiętnastowieczna siłownia? Te maszyny do gimnastyki wyglądają jak narzędzia tortur, ale 130 lat temu zdobyły popularność - Strona Zdrowia

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Więcej informacji na stronie głównej Nasze Miasto
Dodaj ogłoszenie